رمزگشایی از اصول بنیادین نهضت بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر/ اصل بی‌طرفی – بخش دوم

در جهان امروز شاهديم سياستمداران کشورهاي قدرتمند با سواستفاده از تعصبات ملي، مذهبي و سياسي، بين کشورهای همسايه اختلاف افکني کرده و به بهانه حمايت و جانبداري از کشورهاي حامي، اصل بي طرفي را در مجامع بين المللي مانند سازمان ملل نقض مي کنند.

همین امر موجب گسترش خشونت و افراطی گری، اقدامات تروریستی و تولد گروه تروریستی داعش شده است.

طی چند سال گذشته نقض اصول بی طرفی و بی غرضی علت اصلی بسیاری از جنگ ها و اختلافات بین کشورها شده و جان و سلامتی میلیون ها انسان بی گناه را در چهارگوشه جهان با مخاطرات ضدانسانی مواجه کرده است.

یکی از راهکارهای تسکین آلام بشری، حمایت از زندگی و سلامت انسان ها و ترویج صلح و دوستی جهت تحقق هرچه بیشتر اهداف والای هلال احمر پایبندی و رعایت اصول بی طرفی و بی غرضی است.

همگان می دانیم؛ جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از قدرتمندترین جمعیت های ملی در بین ۱۹۰ کشور عضو فدراسیون بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر شناخته شده است.

در حال حاضر، جمعیت ملی ایران عضو هیئت حاکمه فدراسیون بین المللی صلیب سرخ و هلال احمر بوده و در یکی از کمیسیون های اصلی هیئت حاکمه فدراسیون مربوطه تحت عنوان کمیسیون میانجی گری، وظیفه بررسی موارد نقض اصول بنیادین نهضت توسط جمعیت های ملی را برعهده دارد.

لذا پیشنهاد میشود؛ اولاً: تمام ارکان جمعیت ملی ایران از شورای عالی، رئیس و دبیرکل جمعیت گرفته تا معاونت امور بین الملل و اقدامات بشردوستانه معاونت آموزش و پژوهش به ویژه سازمان های زیرمجموعه جمعیت تلاش بسیار گسترده و مضاعفی در زمینه آموزش، توسعه و به کارگیری مهارت های بشردوستانه و ترویج فرهنگ صلح و دوستی را سرلوحه برنامه های جمعیت های ملی قرار دهند.

آن گاه می توان انتظار داشت که اصول اساسی نهضت در درون جمعیت های ملی رعایت شود. دوما جمعیت ملی ایران می تواند از این فرصت طلایی برای ترویج فرهنگ بشردوستانه اسلام ناب محمدی (ص) در بین ملت های ۱۹۰ کشور عضو فدراسیون استفاده کند.

در مقاله های گذشته نشریه بیان کردیم که نقطه شروع اصل انسانیت، درد و رنج انسانی است. این درد و رنج است که الهام بخش فعالیت های خیرخواهانه بوده و شکل این فعالیت ها را تعیین می کند.

طبق آخرین نظرسنجی ها، هلال احمر به عنوان بزرگترین نهاد بشردوستانه در جهان از نظر کسب اعتماد مردم در مقایسه با دیگر دستگاه های بشردوستی و نهادهای دولتی و غیردولتی در جایگاه اول است.

این اعتبار جهانی و اعتماد همگانی جوامع بشری به جمعیت های ملی از طریق پایبندی و تعهد ۱۹۰ کشور عضو نسبت به اصول اساسی نهضت به ویژه اصول انسانیت، بی غرضی، بی طرفی، استقلال، خدمات داوطلبانه، یگانگی و جهان شمولی حاصل شده است و مختص جمعیت ملی ایران نیست بلکه تمام جمعیت های ملی صلیب سرخ و هلال احمر از این اعتبار و اعتماد همگانی برخوردار هستند.

تاکنون در بحث اصول بی غرضی و عدم تبعیض بیان داشتیم؛ طبق اصل بی غرضی، همه جوامع بشری در برخورداری از کمک های بشردوستانه و بدون تبعیض با هم برابر و یکسان هستند و هیچ انسانی را نباید به دلایلی چون نژاد، ملیت، مذهب، سیاست، جنسیت و به صرف منطقه جغرافیایی که در آن زندگی می کند، از دریافت خدمات بشردوستانه محروم کنیم.

هلال احمر بدون جهت گیری ملی، مذهبی و سیاسی به انسان های نیازمند، کمک های بشردوستانه بدون تبعیض را ارائه می کند.

براین روال، باید تلاش کنیم تا فرهنگ نوع دوستی و همگانی کردن کارهای نیک در بین عامه مردم، ترویج یابد. اگر اعضای آموزش دیده از مهارت های حرفه ای بشردوستانه برخوردار باشند هم می توانند تعالیم گران بهای هلال احمر را به صورت عملی در بین اقشار مختلف مردم گسترش دهند و هم می توانند با چالش های پیش روی هلال احمر مقابله کنند.

بیان کردیم؛ هلال احمر طبق اصل بی طرفی از هیچ گروه سیاسی حمایت و جانب داری نمی کند چرا که جانب داری و شرکت کردن در مناقشات سیاسی، توهین به بشردوستی و در نهایت ترویج بی عدالتی در جهان است.

مهمترین راهکار جاری شدن ارزش های مجموعه جمعیت، تبدیل ارزش های جهانی جمعیت به مهارت های بشردوستانه و تجلی آن از طریق رفتارهای بدون غرض و تبعیض است. متأسفانه بارها مشاهده شده که بعضی ها به دلیل عدم آگاهی و شناخت کافی از اصول اساسی نهضت بین اصل «بی غرضی» و اصل «بی طرفی» دچار سردرگمی می شوند و کاربردهای آنها را با یکدیگر اشتباه می گیرند.

در این مقاله با طرح یک سؤال بسیار مهم تلاش می کنیم تا ابعاد دیگری از اصل بی طرفی را روشن کنیم.

 

چگونه اصل بیطرفی را در درون هلال احمر عملیاتی کنیم؟

برای پاسخ به این پرسش باید بدانیم که اصل بی طرفی فی نفسه در ذات خود هیچ ارزشی ندارد.

زمانی این اصل دارای ارزش الهی، انسانی و اخلاقی است که عملیاتی شود. متأسفانه هنوز بعضی ها اصل بی طرفی را با اصل بی غرضی اشتباه می گیرند؛ هنوز خیلی ها حتی بعضی از نخبگان اصل بی طرفی را مثل اصل بی غرضی، خوب درک نکرده اند و چه بسا با عملیاتی شدن آن مخالفت می کنند.

این افراد بر این باورند که اعتقادات و باورهای آنها تنها دلیل موجه برای سرپیچی از اصل بی طرفی است. این انسان ها هنوز درک نکرده اند که تمام ادیان الهی اصول بی طرفی و بی غرضی را برای اقدامات بشردوستانه به رسمیت شناخته و بی توجه آنان به ارزش های اصل بی طرفی به معنی محروم کردن میلیون ها انسان بی گناه از دریافت کمک های بشردوستانه است.

این انسان ها هنوز عادت نکرده اند که با مراجعه به ارزش ها و ملاک های ارزش گذاری شده جهانی اقدامات خیرخواهانه شان را به تمام انسان های دردمند گسترش دهند. یکی از این ارزش ها رعایت اصل بی طرفی در مناقشات ملی، مذهبی و سیاسی است.

اولین گام برای عملیاتی کردن اصل بی طرفی این است که همگان ارزش ها و کاربردهای اصل بی طرفی را به خوبی درک کنند.

به همین منظور باید آموزش ارزش های اصول اساسی نهضت و کاربردهای آنکه با دستورات دین مبین اسلام مطابقت دارد را در رأس برنامه های آموزشی هلال احمر قرار داد.

مهمترین راهکار برای کاهش تأثیرگذار چالشهای هلال احمر، افزایش آگاهی های اعضای وابسته به هلال احمر به ویژه جوانان نسبت به ارزش های اصول اساسی نهضت و شناخت کامل آن است.

واقعیت این است که به جز سازمان جوانان هلال احمر که با لحاظ کردن برنامه آموزش ارزش های اصول اساسی نهضت در برنامه پنج ساله سازمان و برگزاری کارگاه های تخصصی آموزش ارزش های اصول اساسی نهضت تحت عنوان مهارت های بشردوستانه برای بخشی از کارشناسان امور جوانان استان ها، دبیران کانون های دانشجویی، جوانان، روستایی، طلاب در دوره مدیریت جناب دکتر قبادی دانا و استمرار این رویکرد در دوره آقای دکتر حبیبی، دیگر سازمان های زیرمجموعه هلال احمر، به ویژه معاونت آموزش و مؤسسه علمی کاربردی هلال احمر تاکنون از این امر بسیار مهم غفلت کرده اند.

در گام دوم همه دست اندرکاران نهضت اعم از مدیران، پرسنل و اعضای وابسته به کمیته بین المللی صلیب سرخ، فدراسیون جمعیت های ملی به ویژه صدها میلیون جوان عضو جمعیت های ملی موظف اند در وهله اول با نوعی عزم راسخ و همگانی، اصول اساسی نهضت به ویژه اصول بی طرفی و بی غرضی را در درون ساختار و نظام تصمیم گیری های صلیب سرخ و هلال احمر اجرا کنند.

سپس با پایبندی و وفاداری به اصل بی طرفی می توان در مأموریت های بشردوستانه به انسان های دردمند موفق عمل کرد و از اعتبار جهانی این نهاد مردمی در عرصه بشردوستی محافظت کرد.

. گام سوم تقوای فردی و گروهی است

در این مرحله بی طرفی نیازمند پرهیزگاری و نوعی خودداری از دخالت دادن تعصبات ملی، مذهبی، سیاسی و نژادی در فعالیت های بشردوستانه است.

برای رسیدن به این هدف باید از تصمیم گیری های ناشی از تعصب و احساس پرهیز شود به گونه ای که اگر در شرایط خاص، عملکرد هلال احمر را مورد ارزیابی قرار بدهیم؛ نباید رفتار مدیران، پرسنل و اعضای وابسته به هلال احمر با اصول بی طرفی و بی غرضی مغایرت داشته باشد.

بدون شک برای دستیابی به این هدف باید شکلی از انضباط سازمانی بر پایه ارزش های اصول بنیادین نهضت را به خود تحمیل کنیم تا اصل بی طرفی همچون ترمزی برای جلوگیری از بی عدالتی و قضاوت های ناعادلانه عملیاتی شود.

گام چهارم، مهمترین گام جهت عملیاتی شدن اصول بی طرفی و بی غرضی است و آن انتخاب مدیرانی است که به اصول بنیادین نهضت پایبند باشند.

همان گونه که می دانید مدیران و اعضای هلال احمر نقش بسیار مهمی در عملیاتی کردن اصول بی طرفی و بی غرضی دارند. برای این منظور مسئولان برگزاری انتخابات مجامع باید صلاحیت کاندیداهایی را تأیید کنند که علاوه بر ویژگی های عمومی، نسبت به اصول و اهداف هلال احمر التزام عملی داشته باشند.

آنگاه نمایندگان کُرسی های مجامع و شورای عالی که بالاترین مرجع تصمیم گیری در هلال احمر هستند نسبت به عملیاتی کردن اصول اساسی نهضت متعهد و پایبند خواهند بود.

در این حالت است که در شرایط خاص مانند عزل و نصب های مدیران، استخدام نیرو و…، نمایندگان مجامع که وظیفه انتخاب اعضای شورای عالی و در نهایت انتخاب رئیس جمعیت را به عهده دارند، در صورتی که مورد ارزیابی پرسنل و اعضای وابسته به هلال احمر قرار بگیرد، هیچ گاه رفتار و تصمیمات آنها با اصول بی طرفی و بی غرضی و اصل استقلال مغایرت نخواهد داشت.

 

نوشته نادر گلستانی، کارشناس و مدرس اصول بشردوستانه هلال‌احمر
منبع: نشریه ماه نو