سال‌های شیرین دور از خانه؛ افزایش مجتمع‌های دانش‌آموزی در سیستان و بلوچستان

کم نیست تعداد دانش‌‌آموزان سیستان و بلوچستانی که به دلیل نبود مدرسه در روستایشان، قید ادامه تحصیل را می‌‌زنند و مدرسه را در مقطع ابتدایی یا متوسطه اول رها می‌‌کنند. هزینه سنگین ایاب و ذهاب به روستاهای اطراف و تامین هزینه‌‌های اولیه تحصیل بهانه‌‌هایی است که این کودکان را زودتر از زمان موعود از درس جدا و به بازار کسب و کارهای کاذب می‌‌کشاند. همین‌‌ها بهانه‌‌ای شد برای گسترش مجتمع‌‌های دانش‌‌آموزی در سیستان و بلوچستان. حالا ۵‌مجتمع در شهرستان‌‌های این استان از دانش‌‌آموزان حمایت می‌‌کند و آن‌‌ها را که از خانه و محل زندگی خود دور شده‌‌اند اسکان می‌‌دهد.

به گزارش روابط عمومی سازمان جوانان هلال احمر  به نقل از پیام هلال، دی ماه امسال ۲ مجتمع دانش‌‌آموزی با ظرفیت ۱۵۰ نفر در هیرمند و سیب وسوران راه‌‌اندازی شد. این مجتمع‌‌ها در حال حاضر تنها از دانش‌‌آموزان پسر میزبانی می‌‌کنند و دختران بسیاری از روستاهای استان هنوز شانسی برای ادامه تحصیل ندارند.

۵۰۰ کیلومتر دور از خانه

ایرانشهر، سراوان، زابل شهرستان‌‌هایی هستند که از سال‌‌های گذشته مجتمع‌‌های دانش‌‌آموزی هلال احمر در آن راه اندازی شده بود و دانش‌‌آموزان مستعد و نیازمند را برای ادامه تحصیل پذیرش می‌‌کرد. سه ماه است که در سیب‌‌وسوران و هیرمند هم دو مجتمع دیگر راه اندازی شده تا از دانش‌‌آموزان روستاهای این شهرستان‌‌ها هم برای ادامه تحصیل حمایت شود. «علی فهرجی» مسئول مجتمع دانش‌‌آموزی شهرستان سراوان می‌‌گوید :«روستاهای زیادی هستند که امکان ادامه تحصیل در مقاطع متوسطه اول و دوم برای دانش‌‌آموزان وجود ندارد و اگر کسی می‌‌خواهد در این مقاطع تحصیل کند باید به روستاهای اطراف و یا مرکز شهرستان برود. تامین هزینه‌‌های تحصیل برای بسیاری از خانواده‌‌ها دشوار است و ایاب و ذهاب این بچه‌‌ها به روستاهای دیگر هم هزینه زیادی روی دست خانواده‌‌ها می‌‌گذارد. برای همین دانش‌‌آموزان خیلی زود تحصیل را رها می‌‌کنند. ایجاد مجتمع‌‌های دانش‌‌آموزی در شهرستان‌‌ها برای پذیرش دانش‌‌آموزان مستعد کمک زیادی به ادامه تحصیل آن‌‌ها کرده است و فرصت خوبی برایشان فراهم کرده. در این مجتمع‌‌ها علاوه بر اسکان شبانه روزی دانش‌‌آموزان، غذای آن‌‌ها را هم تامین می‌‌کنیم و از طرف دیگر امکاناتی مثل کتابخانه و برگزاری دوره‌‌های مختلف آموزشی را در احتیارشان می‌‌گذاریم. گاهی به کمک خیران نوشت افزار دانش‌‌آموزان را هم تامین می‌‌کنیم.» دور بودن روستای محل سکونت از اولین مدرسه و داشتن معدل بالا از اولویت‌‌های پذیرش دانش‌‌آموزان در مجتمع‌‌های هلال احمر است. فهرجی می‌‌گوید :«دانش‌‌آموزان مجتمع معمولا از راه‌‌های بسیار دوری به سراوان می‌‌آیند. برای مثال خانه یکی از این دانش‌‌آموزان ۵۰۰ کیلومتر با مجتمع فاصله دارد و اگر این فرد می‌‌خواست بدون حمایت هلال احمر در سراوان تحصیل کند باید هزینه زیادی بابت تامین خانه و محل زندگی پرداخت می‌‌کرد؛ هزینه‌‌ای که عملا خانواده‌‌ها از پرداختن آن ناتوانند. این دانش‌‌آموزان با همکاری ما و آموزش و پرورش شناسایی می‌‌شوند و هر سال آموزش و پرورش تعدادی از دانش‌‌آموزان مستعد روستایی که امکان ادامه تحصیل در روستای خود را ندارند به ما معرفی می‌‌کند. گاهی هم خود دانش‌‌آموزان که تعریف این مراکز شبانه روزی را شنیده‌‌اند برای ثبت نام به اینجا می‌‌آیند و ما بعد از بررسی شرایط، آن‌‌ها را ثبت نام می‌‌کنیم.» این مجتمع هر سال دانش‌‌آموزانی را روانه دانشگاه می‌‌کند و دانش‌‌آموزان قدیمی مجتمع حالا مشاغلی مثل معلمی، دکتر داروساز، عضو هیات علمی دانشگاه و … را از آن خود کرده‌‌اند.

فرصتی برای دختران نیست

دانش آموزان ساکن در مجتمع‌های هلال‌احمر اغلب در مقطع متوسطه اول و دوم تحصیل می‌کنند و تمام مجتمع‌های سیستان و بلوچستان مختص پسران است. مجتمع دانش‌آموزی علی بن ابی طالب(ع) در شهرستان ایرانشهر از سال ۷۱ راه اندازی شده و یکی از قدیمی‌ترین مجتمع‌های استان به شمار می‌رود. «محمدرضا کرد» مسئول مجتمع دانش‌آموزی و رییس شعبه ایرانشهر می‌گوید :«دانش‌آموزان از مسافت‌های دوری مثل نیک شهر و سرباز و روستاهایی با بیش از ۹۰ کیلومتر فاصله به اینجا می‌آیند تا بتوانند از امکانات تحصیلی استفاده کنند. در بسیاری از روستاها به دلیل نبود مدرسه و کلاس درس کافی دانش‌آموزان مجبور به ترک تحصیل در مقاطع ابتدایی می‌شوند و این موضوع آسیب‌های زیادی به بافت اجتماعی منطقه وارد می‌کند. همه ما در شهر و روستاهای اطراف دانش‌آموزانی را می‌شناسیم که بعد از ترک تحصیل در سن پایین وارد شغل‌های کاذب و خلاف قانوی مثل قاچاق سوخت و چیزهای دیگر شده‌اند. دور شدن از تحصیل برای این دانش‌آموزان تنها نداشتن سواد خواندن و نوشتن نیست بلکه تمام زندگی آن‌ها را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. متاسفانه به دلیل محرومیت زیاد در استان‏، نبود مدرسه و کلاس درس و معلم باعث شده تا امکان تحصیل در بسیاری از روستاها برای کودکان وجود نداشته باشد.» از تعصبات فرهنگی در روستاهای استان می‌گوید که باعث شده تا دختران از تحصیل در مراکز شهرستان محروم شوند و شانس کمتری برای گذراندن مقاطع متوسطه داشته باشند‌:«مجتمع‌های دانش‌آموزی استان همگی مختص پسران هستند. دلیلش هم این است که تقاضا برای تحصیل پسران در مراکز شهرستان‌ها وجود دارد اما برای دختران وجود ندارد. خانواده‌ها کمتر راضی به دور شدن دخترانشان از خانواده می‌شوند و ادامه تحصیل را برای آن‌ها ضروری نمی‌دانند. اما تاکید بیشتری به تحصیل پسران دارند. با این حال مدت کوتاهی است که برخی از خانواده‌ها برای ایجاد امکان و فرصت تحصیل دخترانشان در مراکز شهرستان هم به مجتمع‌های دانش‌آموزی مراجعه می‌کنند و سراغ شبانه‌روزی‌های امنی برای آن‌ها می‌گردند.» مجتمع دانش آموزی علاوه بر تامین جای خواب و استراحت دانش‌آموزان و وعده‌های غذایی‌شان‏، کلاس‌های آموزشی هم برای بچه‌ها برگزار می‌کند‎؛ از کمک‌های اولیه گرفته تا آمادگی در حوادث و … . همین دانش‌آموزان در روزهای سیل و حوادث دیگر کمک حال امدادگران و داوطلبان هلال احمر بودند و در بسته بندی مواد غذایی و اقلام ضروری به جمعیت کمک می‌کردند.

جنوب تا شمال استان نیازمند مجتمع‌های دانش‌آموزی است

«امسال متوجه شدیم تعداد زیادی از دانش‌آموزان استان به دلیل نداشتن دسترسی به مدرسه در حال ترک تحصیل هستند. برای همین دو مجتمع دانش‌آموزی در دی ماه راه‌اندازی کردیم تا تعداد مراکز شبانه روزی هلال‌احمر برای کمک به دانش‌آموزان بی بضاعت و محروم در استان به ۵ مرکز برسد.» «علیرضا میری» معاون جوانان هلال احمر سیستان و بلوچستان این را می‌گوید و به ظرفیت ۲۵۰‌نفری مجتمع‌های دانش‌آموزی اشاره می‌کند که فرصت تحصیل دانش‌آموزان روستایی را در شهرستان‌های هیرمند‏، سیب و سوران، ایرانشهر، سراوان و زابل فراهم می‌کند. او می‌گوید :«برای راه اندازی این مجتمع‌ها علاوه بر تامین جا و ساختن ساختمان به تامین کادر مجتمع هم نیاز داریم. برای مثال مجتمع‌ها نیاز به آشپز و مدیر و سرپرست دارد و علاوه بر آن باید برای هزینه‌های عادی این مجتمع‌ها هم تامین اعتبار شود. انچه مسلم است این است که از جنوب تا شمال استان نیاز به دایر کردن این مجتمع‌ها داریم تا امکان تحصیل برای دانش‌آموزان مستعد استان فراهم شود. دانش‌آموزانی که از تحصیل جا می‌مانند به دلیل مشکلات مالی خیلی زود به سمت مشاغل کاذب رو می‌آورند و راه‌هایی برای کسب درآمد پیش می‌گیرند که استان را هرچه بیشتر با چالش و مشکلات مواجه می‌کند.» علاوه بر هلال احمر نهادهایی مثل آموزش و پرورش هم در استان سیستان و بلوچستان مجتمع‌های شبانه روزی برای تحصیل دانش‌آموزان محروم دایر کرده است. میری می‌گوید :«برای حل مشکلات تحصیلی دانش‌آموزان در روستاهای سیستان و بلوچستان به عزمی ملی نیاز داریم. فاصله جغرافیایی روستاها در استان از یکدیگر زیاد است و از طرف دیگر به دلیل جمعیت پایین هر روستا و کمبود معلم و کلاس درس‏، بسیاری از روستاها از مقاطع تحصیلی متوسطه را پوشش نمی‌دهند. برای همین دانش‌آموزان فرصت تحصیل در روستای خود را ندارند و از طرفی تامین هزینه برای درس خواندن دانش‌آموز در روستا و یا شهرستان دیگر هم برای خانواده‌ها ممکن نیست. کافیست هزینه تحصیل و اقامت دانش‌آموزان و یا ایاب و ذهاب هر روزه برای رسیدن به مدرسه را در تعداد فرزندان هر خانواده ضرب کنید تا ببینید پرداخت چنین رقمی از توان مردم روستاهای محروم خارج است. کمک‌های خیران و تامین بودجه برای این مراکز می‌تواند تا حدی از بار هزینه‌ برای خانواده‌های محروم کم کند.»